Manisa’nın Turgutlu ilçesinde 59 yaşındaki ayakkabı ustası Suat İlbeyi, gürgen ağacından yapılmış 100 yıllık kalıpları kullanarak körüklü ve körüksüz çizme üretiyor ve onların onarımını yapıyor.
İlçede 45 yılı aşkın süredir mesleğini sürdüren Yalın, çizme üretiminde sipariş üzerine çalışıyor.
Ustasından öğrendiği yöntem ile kalıpla şekillendirdiği deriyi işleyen İlbeyi, körüklü ‘Efe Çizmesi” imal ediyor. Çizmelerin bakım ve onarımıyla da uğraşan Suat İlbeyi, ayakkabı ve çizmeleri kişiye göre tasarladığını söyledi. Suat İlbeyi, körüklü el yapımı deri çizmelere son zamanlarda folklor ekipleri ile Yörük Türkmen derneklerinin başkanları ve devecilik yapanların rağbet gösterdiğini söyledi.
Körüklü efe çizmesini yaklaşık 15 yıldır yaptığını ve çalışarak mesleği öğrendiğini belirten İlbeyi, “Sektörden bize yadigâr kalan bu körüklü çizme kalıplarımızla artık Türkiye’de körüklü çizme ustası sayısının bir elin parmaklarını geçmiyor. Ege Bölgesi’ne ait efe çizmesi dediğimiz veya ağaların, Yörük Türkmen derneği başkan ve yöneticilerinin giydiği körüklü çizmeleri üretiyoruz” dedi.
“GICIRTISI DÜŞMANA KORKU, DOSTA GÜVEN VERİYOR”
Efe çizmelerine talebin eskiye göre azaldığını ifade eden İlbeyi, yüzyıllardır yiğitliğin simgesi olan bu çizmenin 8 körüğünün her bir kıvrımının Efeliğin özelliğini anlattığını söyledi. Körüklü çizmenin gıcırtısı bile düşmana korku saldığını hatırlatan İlbeyi, “Bu körüklerin her köşesinin bir anlamı vardır. Bunlar Efelerin bir Anayasası gibi; O dönemde Efelik kültüründe yiğitlik, mertlik, cömertlik, hoşgörü, vatanseverlik, misafirperverlik gibi anlamları vardır, bu sekiz özellik de efe çizmesinde bulunmaktadır. Ayrıca, Efelerimiz bunu giyip yolda yürüdüğü zaman bunlarda bir gıcırdama sesi gelir. Bunun adına biz gıcırdak diyoruz. Lakin anlamı düşmana korku, dosta güven vermektir” diye konuştu.
Uzun yıllardır efe çizmesi satışı yapan Erdal Topcan da, ”Suat ustamızla 2-3 ay önce tanıştık. Mesleği bırakacağını söyledi. Bende bırakmamasını ve pazarlama konusunda kendisine yardımcı olacağımı söyledim” dedi.
Haber I Adil Aka
